پروانه‌های کتابخانه

این کتابخانه ما است پس ما هم باید در زیبا کردنش سهیم شویم.

کتابخانه از ظاهرش خسته شده بود و دوست داشت تازه و زیباتر شود. بچه‌ها تصمیم گرفتند او را به آرزویش برسانند.

در چند هفته گذشته ظاهر کتابخانه تغییراتی کرده است. از جابه‌جا شدن قفسه‌ها و تمیز شدن دیوارها گرفته تا اضافه شدن یک محل جدید برای نمایش کتاب‌ها جدید و پروانه‌هایی برای زیبا کردن سقف.

برای انجام این کارها از اعضای کتابخانه کمک گرفتیم.

بچه‌ها قفسه‌ها را از کتاب‌ها خالی کردند تا سبک شوند و بتوانیم جابه‌جایشان کنیم و بعد از جا‌به‌جایی هم، کتاب‌ها را دوباره سر جایشان چیدند. گروهی دیگر از بچه‌ها هم با کمک مربی‌شان برای سقف کتابخانه پروانه‌های مقوایی درست کردند.

بچه­‌ها در این تلاش‌ها، مزه شیرین همکاری با یکدیگر و مفید بودن به عنوان عضوی از یک گروه را تجربه کردند.

و البته دستاورد مهم‌تر این است که بچه‌ها به خاطر سهیم بودنشان در ساختن و زیبا کردن کتابخانه، تعلق خاطر بیشتری نسبت به آن پیدا می‌کنند و کتابخانه را مال خودشان می‌دانند. بچه‌ها پروانه‌های زیبای این کتابخانه هستند.

کودکان و بازی‌های حرکتی

معلم: امروز کدام زنگ را بیشتر دوست داشتی؟

– اجازه! همون زنگی که بازی کردیم. همون که شما شیر جنگل بودی و ما رو می‌گرفتی. بازم میشه بازی کنیم؟…

* * *

حالا به چپ چپ
حالا به راست راست
حالا جلو جلو جلو
حالا عقب عقب
حالا دست‌ها بالا
حالا دست‌ها پایین
حالا بچرخ بچرخ
حالا بشین زمین ….

* * *

کودکان در زنگ ورزش صبحگاهی، با شادمانی روی خط وسط فرش به حالت زیگزاگ این طرف و آن طرف خط می پرند:

– خانم معلم نگاه کن چقدر تند می پرم.

معلم دستش را بالای سر یکی از آن‌ها می‌گیرد و به او می‌گوید: تا اینجا بپر! و بعد بالاتر و بالاتر. کودک نیز با چابکی در حالی که می‌خندد؛ هر بار تلاش می‌کند بالاتر بپرد و سرش را به دست معلم برساند.

* * *

رشد جسمی و حرکتی یک کودک تحت تاثیر عوامل مختلفی مانند عوامل ژنتیکی، وضعیت تغذیه، شرایط عمومی بدن و نیز حرکات و تمرین‌های ورزشی قرار می‌گیرد.

سال‌های اولیه کودکی، مرحله‌ی ایده‌آلی برای یادگیری مهارت‌های حرکتی است. زیرا:

  • بدن کودکان در این مرحله مستعدتر از بدن نوجوانان و بزرگسالان است و در نتیجه یادگیری مهارت‌ها آسان‌تر است.
  • کودکان در این مرحله، کنجکاوی بیشتری دارند و در یادگرفتن امور جدید مشتاق‌تر هستند و کوشش بیشتری صرف می‌کنند. به همین علت، محرکات لازم را برای کوشش در یادگیری فراهم می‌آورند.
  • استخوان‌ها و ماهیچه‌های کودکان در این مرحله درحال شکل‌گیری و رشد هستند.کودکان همچنین، از فعالیت زیاد از حد یا نشستن در یک محل بدون حرکت برای مدتی زیاد، خیلی زود خسته می‌شوند.

ما در «طلوع» سعی داریم هر ماه تعدادی از اهداف رشد حرکتی را از طریق بازی‌هایی در کودکان تقویت کنیم. اهدافی چون: راه رفتن روی خطوط مستقیم و زاویه دار، لی‌لی کردن، پریدن، هدف‌گیری پرتاب توپ در سبد، دریافت توپ، دویدن، غلطیدن، برقراری تعادل.

علاوه بر بازی‌هایی که در تقویت و رشد ماهیچه‌های حرکتی درشت و ظریف موثرند، به بازی‌های تخلیه‌ی هیجانی نیز می‌پردازیم. این بازی‌ها، در ارتباط بین‌فردی بهتر کودکان (رابطه با سایر کودکان و دوست‌یابی، رابطه با معلم) بسیار موثرند. این بازی‌ها به کم شدن تنش در بچه‌ها کمک می‌کنند و در بروز احساسات آن‌ها موثرند.

بعضی از این بازی‌ها مثل «دانه مروارید» یا «تله موش» به کودکان کمک می‌کنند با ترس‌هایشان مواجه شوند. یا به معلم کمک می‌کند تا بچه‌هایی که می‌ترسند را بهتر شناسایی کند. در بسیاری از این نوع بازی‌ها، بچه‌هایی هستند که در ابتدا می‌ترسند وارد بازی شوند اما رفته‌رفته قدرت پیدا می‌کنند، با ترس‌هایشان مواجه و وارد بازی می شوند. در بعضی از این بازی‌ها مشکلاتی از بچه‌ها آشکار می‌شود که معلم را وادار می‌کند تا در آن جلسه یا جلسات بعد به راه‌ حل‌هایی بیندیشد.

در زنگ بازی حرکتی در صورتی که معلم مشاهده‌گر خوبی باشد، علاوه بر کمک به رشد مهارت‌های حرکتی، می‌تواند چیزهای زیادی را کشف کند که در بهتر شدن رابطه و کمک به تغییر تک تک بچه‌ها موثر باشد. این زنگ همین‌طور فرصت مناسبی است برای اینکه بچه‌ها خودشان و دوستانشان را بهتر بشناسند.

 

 

 

همیاری والدین در تربیت کودکان

«همیاری والدین در تربیت کودکان» عنوان سومین کارگاه آموزشی ویژه مادران گروه پیش‌دبستانی در طلوع بود. در این کارگاه بر نقش والدین و تاثیر مشارکت آن‌ها در تربیت کودکان تاکید شد و شیوه‌های مختلف مشارکت موثر والدین مورد بحث و گفت و گو قرار گرفت.

چنانچه در کارگاه گذشته (کارگاه نیازهای کودکان) به آن اشاره کردیم  نیاز به امنیت یکی از مهم‌ترین نیازهای کودکان است.

کودکان همان‌طور که برای رشد و ادامه حیات خود به غذا، پوشاک و سر پناه نیاز دارند به تجربه کردن جهان همچون مکانی امن و تجربه کردن روابط سالم نیز نیازمندند. والدین در تامین این نیاز نقش مهمی دارند. با این همه مشاهدات نشان می‌دهد که در برخی شرایط، والدین به تاثیر رفتار خود بر سلامت روان کودکان و پیامدهای تربیتی آن بی توجه‌اند. به طور مثال گاه از والد دیگر برای کودک بدگویی می‌کنند، در حضور کودکان به یکدیگر توهین می‌کنند و مسئولیت حل اختلاف و مشاجره‌های بین فردی‌شان را به کودکان می‌سپارند. در شرایطی که رابطه بین والدین نابسامان است هر والد می‌کوشد تا اصطلاحاً از بین کودکانش علیه دیگری یارگیری نماید و بدین وسیله والد دیگر را تحت فشار قرار دهد. پیامد چنین رفتارهایی چیزی جز کاهش قدرت و اثرگذاری والدین در تربیت کودکان، تشکیل انگاره‌ی ذهنی پدر یا مادر ضعیف در نزد کودکان، تشکیل انگاره‌های جنسی و جنسیتی مخرب و احساس عدم امنیت در زندگی نیست.
تمرین مهارت‌های گفت و گو و ارتباط موثر و آگاهی از این پیامدها بر سلامت کودکان، تا حد زیادی می‌تواند از چنین نتایجی بکاهد.

آرزوی پرورش کودکانی سالم و سعادتمند انگیزه‌ی مناسبی است برای آموختن بیشتر و تغییر بسیاری از عادت‌ها و الگوهای رفتاری والدین.

روزی که از زندگی میرزا کوچک خان جنگلی آموختیم…

🍃 یازده آذر ماه، سالگرد شهادت میرزا کوچک خان جنگلی بود.  به همین مناسبت یکی از دوستانمان که مطالعاتی درباره‌ی زندگی میرزا کوچک خان داشت، مهمان کتابخانه طلوع شد تا قصه زندگی او را برای ما و بچه‌ها تعریف کند.

🌿 بچه‌ها حدود یک ساعت و نیم پای حرف‌های دوستمان نشستند؛ درباره فضای حاکم بر ایران در زمان میرزا و زندگی و مبازرات او شنیدند، عکس‌هایی از میرزا و بعضی همراهانش دیدند و بخش‌هایی از فیلمی که درباره او ساخته شده را تماشا کردند.

توصیف مقاومت میرزا و یارانش در آن روزهای سخت، برای همه امیدبخش و زیبا بود.

🌱 آن روز صحبت‌ها طولانی‌تر از همیشه شده بود. موقع بیرون رفتن از کلاس یکی از بچه‌ها گفت: «امروز ما هم مثل بعضی یاران میرزا شده‌ایم که تا آخر همراهش ماندند: پای شنیدن زندگی میرزا ایستادیم و کلاس را ترک نکردیم.»

بخشی از نامه‌ی میرزا به دوستانش، اندکی قبل از تشکیل نهضت جنگل:
«عصر دیروز قدم زنان به طرف باغ تفلیس می‌رفتم. کثرت خیالات و شدت آلام درونی مرا دچار مالیخولیای عجیبی نمود. با خود می‌گفتم: ترا چه یارا که با ملک‌الملوک ایران بکاوی. مگر از جنرال‌های دربار نمی‌ترسی؟ از سردار ایران یعنی امیر بهادر جنگ نمی‌هراسی؟… پا به اندازه گلیمت دراز نما. باز کجا صعوه لاغر کجا! پشه کجا خسرو خاور کجا! در این فکر بودم ناگهان مادر مصیبت دیده وطن را مشاهده کردم که با زبان دل می‌گفت: هان ای فرزندان ناخلف! … اطفال عزیز مرا در تبریز از دم تیغ گذراندند. همه را هدف گلوله کردند، شما در خانه‌های خود با کمال فراغت به عیش و عشرت مشغول شدید! می‌بینید غیرت نمی‌کنید!  …
چه شب سختی بود و چه ساعات مهیب و هولناک!»

زنگ کتابخانه در پیش‌دبستانی

در ساعت کتابخانه بچه‌ها به همراه خانم کتابدار و کوله‌پشتی پر از کتابش، با قصه‌ها همراه شدند و به سرزمین‌های دور و رمزآلود سفر کردند.
در قسمتی از این زنگ، بچه‌ها کتاب‌های زیادی را برگ زدند و برای تصویرهای کتاب قصه ساختند.

ساعت کتابخانه، فرصتی برای آشنایی با کتاب، کتاب‌خوانی و آشنایی با امانت گرفتن کتاب بود.

پس از این جلسه‌ی آشنایی، بچه‌ها می‌توانند در ساعت کتابخانه کتاب‌های دلخواه‌شان را امانت بگیرند.

برگزاری کارگاه نیازهای کودکان

امسال نیز همچون سال گذشته کارگاه آموزشی‌ای با موضوع «نیازهای کودکان» برای والدین کودکان پیش‌دبستانی در طلوع برگزار شد.

کودکی دوران رشد و شکوفایی است. با اطمینان می‌توان گفت که در هیچ دوره‌ای از زندگی رشد روانی و جسمانی انسان به اندازه‌ی دوران کودکی سریع نیست.

کودک در سال‌های اول زندگی چیزهای بسیاری می‌آموزد. او در دو سالگی قدم‌های نااستواری برمی‌دارد و به زحمت زبان به سخن می‌گشاید. کلمات مجزایی را به زبان می‌آورد و به ندرت جمله‌ی کوتاهی می‌گوید. راه رفتن را می‌داند، اما هنوز قادر به دویدن نیست. برای او نیک و بد مفهومی ندارد و گذشته و آینده را به خوبی درک نمی‌کند. از سه سالگی، پایه‌های شخصیت او گذاشته می‌شود و در پنج سالگی قوای حسی، حرکتی، ذهنی و عقلانی‌اش افزایش یافته و زمینه‌های تازه‌ای برای اکتشاف و تجربه به دست می‌آورد. بیشترین پیشرفت، تغییر و رشد به طور طبیعی در سال‌های اولیه‌ی زندگی اتفاق می‌افتد و بعد از آن سرعت رشد کم می‌شود تا این که فرد به سن بلوغ و جهش رشد برسد.

نکته‌ی مهم این است که محیط، به خصوص در دوره‌های رشد سریع، بیشترین اثر را بر فرد دارد. بنابراین فرصت‌های یادگیری در اوایل زندگی کودک، آثار مهمی بر پرورش توانایی‌های بعدی او دارند.

بنابراین توجه به این سال‌های حساس زندگی و پاسخ‌گویی به نیازهای اساسی کودکان _ که زمینه‌ساز رشد و سلامت آنان در دوره‌ی بزرگسالی است _ امری ضروری است.

کودکان پرارزش‌ترین سرمایه‌های هرجامعه‌اند و فراهم کردن شرایط مناسب برای زندگی بهتر آن‌ها و برطرف کردن نیازهای آنان وظیفه‌ی ماست.

در کارگاه برگزار شده، درباره‌ی نیاز به محبت، امنیت، تشویق، تجربه‌های تازه و مسئولیت‌پذیری به عنوان مهم‌ترین نیازهای کودکان برای دستیابی به زندگی مطلوب نکاتی ارئه شد.

گردش در طبیعت، راهی برای شناخت جهان پیرامون و ارتباط با آن

پاییزه و پاییزه، برگ از درخت می‌ریزه . . .

یک دسته برگ از روی درختان پاییزی چرخیدند و افتادند روی زمین.

بچه ها دویدند زیر درختان و همراه برگ‌ها چرخیدند و شعر خواندند.

محمد  به سمت معلمش دوید و گفت: «اجازه من یک مورچه گُنده پیدا کردم» و در حالی که سعی می‌کرد مورچه‌ای را که راه می‌رفت روی دستانش نگه دارد به طرف ارسلان دوید و گفت: «زود این را بنداز توی جعبه‌ی ذره‌بین حشرات تا دست و پاهاش را بشماریم.»

***

در یکی از هفته‌های گذشته کودکان پیش‌دبستانی به اردو رفتند.

این اردو با هدف گردش و آشنایی با طبیعت برگزار شد. بچه‌ها ابتدا در فضای پارک اندکی آزادانه گشتند و با یکدیگر بازی کردند. پس از آن با مربی‌هایشان در  فضای پارک گردش کردند. به هر کودک یک ذره بین و یک پاکت داده شد. بچه‌ها می‌توانستند برگ‌ها، گیاهان و حشرات را از نزدیک ببینند، و برگ‌ها، سنگ‌ها یا تکه‌های چوب زیبایی که دوست داشتند را جمع‌آوری کنند.

کودکان در گردش با فصل پاییز ، انواع برگ‌ها ، حشراتی که زیر زمین یا روی درختان زندگی می‌کنند و درختان همیشه سبز آشنا شدند.

در آخر بچه‌ها با چیزهایی که جمع‌آوری کرده بودند کاردستی درست کردند.

اولین زنگ انشا در کلاس سوادآموزی پایه دوم

اولین زنگ انشا در کلاس سوادآموزی پایه دوم، با خلاصه کردن یکی از داستان‌هایی که بچه‌ها تا به حال خوانده بودند، گذشت. این داستان را بنا بر روایت سوادآموزان با هم بخوانیم.

نام داستان: خورشید و ابر برگرفته از کتاب بنفشه‌ای در قطب، نویسنده جانی روداری، مترجم فرشته ساری، انتشارات چشمه

سلام مثل بهاره، گل و شکوفه داره

واحد کار ماه اول پیش‌دبستانی طلوع به سلام، آشنایی و ارتباط دانش‌آموزان اختصاص یافت.

سلام مثل بهاره، گل و شکوفه داره
بوی قشنگ دوستی همراه خود میاره

وقتی سلام می‌کنیم، شاپرکا می‌خندن‌
بال‌هاشونو برامون باز می‌کنند، می‌بندن

گوش بده باز می‌خونن پرنده‌های زیبا
با چه چه و با جیک جیک، سلام میدن به گل‌ها

در ۳ هفته‌ی ابتدایی کلاس‌های پیش‌دبستانی کودکان در فعالیت‌هایی جذاب یکدیگر را بهتر شناختند. هر روز، در مراسم آغاز کلاس، پس از انجام  فعالیت‌های حرکتی، کودکان روی زمین گرد هم جمع می‌شدند، تصاویری را مشاهده می‌کردند، با هم گفت‌وگو می‌کردند و پس از این استقرار ابتدایی کلاس‌هایشان را آغاز می‌نمودند.

یک گل، ده گل، صدتا گل، گل‌های زیبا
کلاس درس ما هست باغ گل ما

مریم آمده امروز به باغ گل‌ها
زیباتر کرده او هم کلاس ما را…

این شعری بود که معلم آن را در روزهای مختلف مرور می‌کرد و با خواندنش بچه‌ها را به هم پیوند می‌داد و به آشنایی و ارتباط بیشتر آن‌ها با هم کمک می کرد.

در طول ماه اول کلاس‌ها، معلم‌ها در قالب طرح‌هایی به معرفی زنگ‌های کتابخانه، موسیقی، نمایش خلاق، هنر و اکتشاف پرداختند.  بعد از معرفی هر زنگ، دانش‌آموزان با تصویر نشانه‌ی آن زنگ آشنا شدند و پس از آن، از قفسه مربوط به آن زنگ بازدید کردند، آن را از نزدیک دیدند و تعدادی از وسایل قفسه را آزادانه انتخاب و با آن کار کردند.

زنگ تغذیه نیز فرصت بسیار خوبی برای آشنایی بچه‌ها با یکدیگر است.گاهی اوقات بچه‌های دو کلاس در هر شیفت، همچون خانواده‌ای بزرگ، بر سر یک سفره کنار هم می‌نشینند و با هم صبحانه می‌خورند. در طلوع، کودکان زنگ تفریح‌های مشترک دارند. این فرصت کوتاه نیز به تقویت فضای آشنایی و دوستی بچه‌های دو کلاس با هم کمک به سزایی می‌کند.

یکی از فعالیت‌ها ماه اول در راستای شناخت بچه‌ها از هم، نقاشی با گواش به صورت آزاد در حیاط موسسه بود. در این فعالیت که در فضای باز و در حال پخش یک موسیقی کلاسیک انجام شد، به هر کدام از بچه‌ها فرصت داده شد تا یک نفر را به عنوان هم گروهی انتخاب کند. هم گروهی‌ها باید از پالت رنگ مشترک استفاده می‌کردند و هرکس نقاشی خودش را روی مقوا می‌کشید. در این فعالیت کودکان برای ساخت رنگ جدید از دوستانشان سوال می‌پرسیدند، یکدیگر را راهنمایی می‌کردند و به صورت مشترک از رنگ‌هایشان استفاده می‌کردند.

پس از پایان کار بچه‌ها قلم‌موها و پالت‌هایشان را در ظرف آبی که گوشه حیاط بود شستند، زباله‌هایشان را در سطل زباله ریختند، زیراندازشان را جمع کردند و نقاشی‌هایشان را به برد متصل کردند و به این ترتیب نظم، مسولیت‌پذیری و همکاری را تمرین کردند.