جستجوی کلمات در جدول حروف، فعالیتی در کتابخانه‌ی طلوع

یکی از بازی‌­های جذابی که پس از خواندن کتاب با بچه‌­ها انجام می‌دهیم، یافتن کلمات معنادار از جدول حروف به هم ریخته بر روی تخته‌ی کلاس است.

در این بازی، بچه­‌ها از روی جدولی که شامل تعدادی حروف به هم ریخته است، کلمات دارای دو حرف یا بیشتر را پیدا کرده و به معلم اعلام می­‌کنند. رمز جدول هم که یکی از عناصر یا شخصیت‌­های داستانِ خوانده شده است، به همین ترتیب پیدا می‌شود.

در یکی از هفته‌های گذشته در کلاس کتابخانه، کتاب “زیباترین آواز” از شکوفه تقی برای بچه­‌ها خوانده شد. بعد از شنیدن قصه، معلم یک جدول دایره‌ای شامل تعدادی حروف به هم ریخته روی تابلو کلاس رسم کرد. سپس، بچه­‌ها شروع به ساختن کلمات کردند. کلماتی مانند، در، دور، خنده، درون! و … .
برخی از کلمات ساخته شده، معنادار بودند ولی بچه­‌ها به طور کامل معنای آن را نمی‌­دانستند، بنابراین معلم معنای آن‌ها را توضیح می‌­داد. برای مثال، کلمه­‌ی “درون” به معنای داخل و مخالف کلمه‌­ی “بیرون” است. در نهایت، یکی از بچه‌­ها، رمز جدول که کلمه­‌ی “رودخانه” بود را حدس زد. رودخانه یکی از عناصر قصه “زیباترین آواز” بود.

در این فعالیت بچه‌­ها با تجسم حروف جدول و جا به جا کردن آن‌ها در ذهن‌شان، کلمات تازه­‌ای را کشف می‌کنند و معنای آن‌ها را می­‌آموزند. این فعالیت به افزایش دامنه­‌ی لغات بچه‌­ها و فهم بهتر کتاب­‌ها کمک می‌­کند و برای دانش‌آموزان کلاس دوم به بالا مناسب است.

برگزاری دوره‌ی دو ماهه جبرانی پیش‌دبستانی

محروم ماندن کودکان از آموزش پیش‌دبستانیِ مناسب، آنان را در معرض آسیب‌های فراوانی قرار می‌دهد و از رشدی شایسته محروم می‌کند. کودکانی که هیچ نوع آموزش پیش‌دبستانی ندیده‌اند در مدرسه و در کلاس درس، به میزان قابل توجهی عقب‌تر از دیگران قرار می‌گیرند.

به همین دلیل تصمیم گرفتیم از ابتدای مرداد ماه یک دوره‌ی دو ماهه‌ی آموزش جبرانی برای ۹ نفر از کودکانی که آموزش پیش‌دبستانی ندیده بودند برگزار کنیم. این کودکان در طول سال تحصیلی نه در دوره‌های آموزش پیش‌دبستانی رسمی شرکت کرده بودند و نه در دوره‌ی جبرانی پیش‌دبستانی طلوع.

این دوره با هدف تقویت مهارت‌های اصلی لازم برای ورود به دبستان برگزار شد: مهارت‌های ارتباطی، مهارت‌های دست‌ورزی و مهارت‌های پایه تحصیلی همچون آشنایی با آوا‌ها، شمردن و شناخت رنگ‌ها.

در جلسات ابتدایی، کودکان با انجام فعالیت‌هایی با یکدیگر آشنا شدند: بازی‌های‌ حرکتی انجام دادند، نقاشی‌های فردی و گروهی کشیدند، شمردن را تمرین کردند و با سفر به زیر دریا رنگ آبی را شناختند.

 

کاربرد ضرب‌المثل‌ها در کتابخانه

🍂 امروز پوریا با مهدی و محمدحسین دعوایش شد. حالا پوریا، در حالی که غمگین است، در گوشه‌ای از کتابخانه به تنهایی بازی می‌کند و بقیه‌ی بچه‌ها با بی‌تفاوتی در حال بازی کردن با یکدیگر هستند.

🍂 علیرضا و حسین، که در حال برنده شدن در یک بازی هستند، به گونه‌ای شادی می کنند که تیم حریف احساس تحقیر شدن می کند.

🍂 اسماعیل می‌خواهد سؤالی را جواب بدهد، چند ثانیه مکث می‌کند تا فکر کند؛ اما بقیه بچه‌ها، سریع دستشان را بلند می‌کنند و بلند می‌گویند: «آقا ما بگیم؟! ما بگیم؟!»

 

🍁 درکلاس‌ها و فعالیت‌هایی که در کتابخانه‌ی ما برپا می‌شوند، گاهی این موقعیت‌ها به وجود می‌آید. مشکلاتی که اغلب بچه‌ها در مدرسه، خانه ، محله و اجتماع، با آن درگیرند.

 

🍃 از قبل می‌دانستم که برای حل این مشکلات صحبت خشک و خالی فایده‌ای نخواهد داشت. به علاوه باید حرف‌هایمان،  با ایجاز بیان شود و در عین حال، روشن‌کننده‌ی موقعیت، و برانگیزاننده‌ی بچه‌ها برای حل مشکل‌شان باشد. تا به حال، اغلب برای حل این مشکلات، داستان‌هایی مرتبط می‌خواندیم، خاطره‌هایمان را تعریف می‌کردیم و درباره‌شان حرف می‌زدیم.

اما این‌بار تصمیم گرفتم یک روش دیگر را امتحان کنم: استفاده از ضرب المثل.
ضرب المثل‌هایی که سر بزنگاه بیان شوند و مثل چراغی که اتاقی تاریک را روشن می‌کنند، به بچه‌ها معنی رفتارشان را نشان دهند. همین طور با مختصرترین بیان به آن‌ها چه طور فکر کردن و رفتار کردن را نشان بدهند.

🍃 چهار ضرب‌المثل که فکر می‌کردم به بهبود رابطه‌های بچه‌ها کمک می‌کنند را انتخاب کردم و به همراه قصه‌هایشان  برای آن‌ها تعریف کردم. بعد در ادامه کلاس با کمک هم زندگی روزمره بچه‌ها و روابط‌شان را، براساس این ضرب‌المثل‌ها مرور کردیم و تصمیم‌های جدیدی گرفتیم.

در آخر کلاس هم چند برش کوتاه از فیلم «شجاع دل» که در آن، این چهار ضرب‌المثل کاربرد داشتند پخش شد.

🌿 ضرب المثل‌های این جلسه کلاس ما:

  • من آن روز کشته شدم، که گاو سفید را کشتیم.
  • استخوان لای زخم گذاشتن.
  • دوستی خاله خرسه.
  • رنج هم درد که داند؟! هم درد.

🌱 به امید خدا قصد داریم که در در حد توانمان  ضرب‌المثل‌هایی متناسب با موضوعات مطرح شده در کلاس را پیدا و به بچه‌ها معرفی کنیم تا کم‌کم گنجینه ضرب‌المثل‌هایمان غنی‌تر شود. همچنین قصد داریم یک بخش جدید به تابلوی کتابخانه اضافه  کنیم که ضرب‌المثل‌ها در آن قرار بگیرند. ممکن است تصویر، قصه یا شعر مرتبط با بعضی از ضرب‌المثل‌ها هم در کنارشان قرار بگیرند.

برای انجام این کار می‌توان از کتاب «سی شعر سی ضرب‌المثل» که قبلاً معرفی شده است کمک گرفت.

 

بازآفرینی واژه‌ها در بطن زندگی (تمرین جمله‌سازی در کلاس سوادآموزی)

در برخی از رویکردها به آموزش، آموزش دادن به معنی انباشتن ذهن و روان دانش‌آموزان از واژه‌هاست. ما دانش را خواه اخلاق باشد یا مهارت، علوم طبیعی باشد یا علوم انسانی، فلسفه باشد یا سوادآموزی، از طریق واژه‌ها به دانش‌آموزان «می‌خورانیم».

در این شکل از آموزش که  «فریره» آن را «آموزش بانکی» می‌نامد و «سارتر» آن را «فلسفه‌ی تغذیه‌ای»، عمل دانستن خوردن واژه‌هاست؛ انبار کردن واژه‌ها در ذهن تا در روز مبادا به کارمان آیند. از این منظر ما دانش‌آموزانمان را دریافت‌کنندگانی منفعل و «مصرف‌کنندگانی جاهل» انگاشته‌ایم و نه انسان‌هایی متعامل، پرسشگر و زایا.

فریره آموختن را فرآیند بازیابی و بازآفرینی واژه‌ها در بطن زندگی می‌داند. او می‌گوید: «باید [آموختن و] گفتن سخن را با دیگرگون کردن واقعیت و نیز با نقش آدمی در این دگرگونی مرتبط ساخت.»

در دوره سوادآموزی طلوع تلاش ما بر این بوده است تا مواجهه‌ی سوادآموزان با واژه‌ها، مواجهه‌ای «تازه»، «پویا»، «برخاسته از واقعیت و تجربه» و «فعال»  باشد. استفاده از روش‌های گفت و شنود در کلاس درس و تمرین‌های جمله‌سازی تلاشی بدین امید بوده است.

در ادامه بخش‌هایی از جمله‌های دانش‌آموزان در تمرین‌های جمله‌سازی آمده است.

مهمانی در کتابخانه‌ی طلوع

کتابخانه‌ی طلوع میزبان مهمان‌های عزیزی از مرودشت بود: دانش‌آموزان موسسه مائده میراث آسمان مرودشت.
یک مهمانی با بیست مهمان و بیش از چهل میزبان!

کودکان «طلوع» و «مائده» برای هم برنامه‌هایی آماده کرده بودند. برنامه‌ی بچه‌های طلوع اجرای سرود «گل اومد» از کتاب «ابر اومد باد اومد» و نمایش‌های کلوچه‌های خدا، کدوی قلقله زن، دعای موش کوچولو و لباس جدید پادشاه بود که همگی از کتاب‌های کتابخانه انتخاب شده بودند. بچه‌های مائده نیز دو سرود «ای انسانها» و «کوچه‌های شهر آفتاب، مهتاب» را به زیبایی اجرا کردند و در گروه‌های جداگانه برای بچه‌ها قصه‌های «نان و عسل» و «وروجک» را قصه‌گویی کردند.

کودکان مائده برای کودکان طلوع یک هدیه هم آورده بودند: درختی زیبا که در ابتدا برگ‌هایش از آن جدا بودند! بنابراین هر کدام از بچه‌ها اسمشان را روی یک برگ درخت نوشتند و به درخت چسباندند تا پر از برگ شد.

هدیه‌ی بچه‌های طلوع به آن‌ها هم اولین شماره مجله «آفتاب مهتاب» بود که به همت چند نفر از دانش آموزان عضو کتابخانه آماده شده بود. موضوع این شماره مجله «تابستان» بود.

بعد از رفتن مهمان‌ها هم بچه‌ها ماندند و در جمع کردن وسایل و مرتب کردن کتابخانه به خانم کتابدار کمک کردند.

 

«آفتاب مهتاب» منتشر شد

اگر این خبر را دیده باشید، در جریان هستید که دانش‌آموزان عضو کتابخانه‌ی طلوع از اواخر بهار دور هم جمع شدند تا یک نشریه تهیه کنند.

این نشریه اکنون آماده شده است. بچه‌ها نام «آفتاب مهتاب» را برای آن انتخاب کرده‌اند.

در این نشریه داستان، لطیفه، معما، شعبده‌بازی و خاطراتی از خود بچه‌ها را خواهید یافت. دو صفحه‌ی ویژه نیز به نقاشی‌ها و جملات کوتاهی از بچه‌ها با عنوان «تابستان فصلی است که…» اختصاص یافته است.

نسخه‌ی چاپ‌شده‌ی این نشریه در اختیار عده‌ای از اعضای کتابخانه و معلمان و همکاران طلوع قرار می‌گیرد. نسخه‌ی الکترونیکی نشریه را می‌توانید به صورت یک فایل PDF دریافت کنید:

دریافت نشریه‌ی «آفتاب مهتاب»

 

بچه‌های نشریه در حال کار …

برگزاری کلاس فوتبال

تابستان امسال نیز همچون سال گذشته، در موسسه طلوع برای پسران ۹ تا ۱۱ سال کلاس فوتبال برقرار است.

این کلاس‌ها از نیمه‌ی خرداد ماه آغاز شده و به امید خدا تا نیمه‌ی شهریور ماه ادامه خواهد داشت.

در مجموع ۷۵ نوجوان، در سه کلاس ۲۵ نفره که دو روز در هفته تشکیل می‌شود، در این دوره شرکت کرده‌اند.

در این دوره دانش‌آموزان مهارت‌هایی همچون نحوه صحیح پاس دادن، استپ کردن، شوت کردن و کار تیمی را می‌آموزند.

فوتبال برای این کودکان بازی زندگی است.

برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای مادران

در هفته‌های گذشته مادران کودکان پیش‌دبستانی طلوع در چهار کارگاه آموزشی شرکت کردند.
دو گارگاه آموزشی با موضوع اعتیاد بود که در آن سرفصل‌های آموزشی زیر ارائه گردید و با مادران درباره‌ی این سر فصل‌ها به گفت و گو نشستیم.

  • احساسات ما نسبت به یک فرد معتاد
  • برخی انگاره‌ها درمورد افراد معتاد
  • برخی اشتباهات در مواجهه با افراد معتاد
  • آیا ترک اعتیاد کار ساده‌ای است؟
  • با احساس عذاب وجدان در مواجهه با یک فرد معتاد چه کنم؟
  • پیشگیری از اعتیاد در نوجوانان
  • آشنایی با مراکز ترک اعتیاد در استان فارس

موضوع دو کارگاه آموزشی بعدی، آشنایی با کمردرد و پیشگیری از آن بود. در این کارگاه‌ها در رابطه با موضوعاتی همچون آشنایی با ستون مهره‌ها، دیسک کمر، آشنایی با نحوه صحیح نشستن، خوابیدن، بلند کردن اجسام سنگین و انجام فعالیت‌های روزمره، برخی حرکات اصلاحی و تمرین‌های ورزشی گفت و گو شد.

آموزش راهی به سوی رهایی خواهد بود اگر آن را با زندگی درهم آمیزیم و برای زندگی بیاموزیم.

 

 

 

جستجو در نقشه، فعالیتی در کتابخانه‌ی طلوع

«اگه گفتی اولان باتور کجاست؟ و پایتخت چه کشوریه؟»

یکی از بازی‌های جذابی که در کتابخانه با بچه‌ها انجام می‌دهیم، پیدا کردن یک مکان روی نقشه جهان یا کره جغرافیایی است.
در این بازی بچه‌ها به دو گروه دو تا سه نفره تقسیم می‌شوند. هر بار یک گروه بدون اینکه گروه دوم بفهمد، کشور یا شهری را روی نقشه در نظر می‌گیرد و تنها نام آن مکان که معمولا هم نام عجیب و غریبی است را به گروه دوم اعلام می‌کند. حال نوبت گروه دوم است که جستجو روی نقشه را برای یافتن آن مکان آغاز کند.

هر چه بچه‌ها به مهارت بیشتری در پیدا کردن مکان‌ها برسند، می‌توانند بازی را سخت‌تر و پیچیده‌تر کنند؛ مثل اینکه بچه‌ها باید در زمان مشخصی مکان مورد نظر را پیدا کنند یا اینکه مکان‌های پرت‌تر و کوچک‌تری انتخاب شوند.

این بازی برای دانش آموزان کلاس چهارم به بالا اجرا می‌شود.

آشنا شدن با کشورهای مختلف و پایتخت‌های آن‌ها، مکان‌های مختلفی که در جهان وجود دارد و نام‌های عجیب و غریبی که دارند، برای بچه‌ها یک فعالیت جذاب است. فعالیتی که علاوه بر جذابیت به ایشان نشان می‌دهد محدود به کشور و سرزمین خودشان نیستند و در جهان گسترده‌ای زندگی می‌کنند.

نگاه کردن به نقشه، آشنا شدن با اقیانوس‌ها و قاره‌ها را نیز در پی دارد، بدون آنکه کودک در کلاس درس نشسته و یا به توضیحات معلم گوش دهد. در نقشه، نام بعضی کشورها مانند انگلستان، فرانسه یا پرتغال در بعضی نقاط جغرافیایی که فاصله‌ی بسیار زیادی از این کشورها دارند نیز به چشم می‌خورد.برای مثال، در کنار جزیره‌ی «آمستردام» در اقیانوس نام فرانسه را می‌توان دید.

این موضوع سوالی را در ذهن کودکان ایجاد می‌کند که چرا این مکان‌ها به نام این کشورها ثبت شده؛ پرسشی که می‌تواند آغاز بحثی مقدماتی در رابطه با استعمار و تاریخ برده‌داری و مبارزه‌های انجام شده علیه این ستم باشد.

 

برگزاری جشن پایان دوره‌ی جبرانی پیش‌دبستانی

کودکان پیش‌دبستانی، دوره جبرانی پیش دبستانی را به پایان رساندند.

در اواسط تیر ماه، جشن پایان دوره پیش‌دبستانی برگزار شد. در این جشن کودکان به همراه مادرانشان حاضر شدند و اوقات مفرحی را با هم سپری کردند.

ابتدا کودکان نمایشی را برای مادرانشان اجرا کردند. سپس نوبت نقاشی کشیدن رسید. در این برنامه هر کودک به همراه مادرش رنگ، قلم‌مو و مقوا دریافت کرد و مادر و کودک در کنار هم مشغول کشیدن نقاشی شدند.

در این برنامه تلاش بر این بود که مادر و کودک با هم همکاری کنند، مادران کودکان را «ببینند» و با تعامل و کمک یکدیگر نقاشی کنند.

پس از پایان نقاشی نوبت به آشپزی رسید.

به هر مادر و کودک سیب‌زمینی و تخم مرغ آب‌پز و خیار شور داده شد. سپس از کودکان خواسته شد تا با کمک مادرانشان سیب‌زمینی و تخم‌مرغ‌ها را پوست بگیرند و آن‌ها را به همراه خیار شور خرد و ترکیب کنند و سپس آن‌ها را در لقمه‌شان بگذارند.

کودکان از این فعالیت ذوق زده شده بودند.

یکی از کودکان به مادرش گفت: «مامان بریم خونه دوباره با هم همین غذا را درست کنیم.» و یکی دیگر با ذوق گفت: «خیلی خوبه! دیگه از این به بعد من از این غذا درست می‌کنم.»

سومین فعالیت بازی بادکنک پرنده بود. در بازی بادکنک پرنده هر گروه باید سعی کند، بادکنک‌ها را به سمت گروه مقابل پرتاب کند و در نهایت گروهی برنده است که تعداد کمتری بادکنک در زمینش وجود داشته باشد. در این بازی مادران با هم یک گروه و کودکان یک گروه شدند. بازی بسیار هیجان انگیز بود و مادران حسابی سر ذوق آمده بودند و تلاش می‌کردند.

فعالیت بعد انتخاب یک بازی مشترک از بازی‌های فکری موجود در موسسه بود. هر کودک یک بازی را با مادرش انتخاب کرد و کودک و مادر با هم مشغول بازی شدند.

در انتها مادران از نتیجه‌ی فعالیت‌های کودکان در طول سال بازدید کردند. کودکان چیزهایی که ساخته بودند را به مادرانشان نشان دادند و توضیح دادند که در طول سال چه کارهایی انجام داده‌اند.